गोरखकाली पूजा, श्री ५ ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह देव सरकारको ८०औँ शुभ जन्मोत्सव मनाइदै

रासंसा/काठमाण्डौ, आषाढ २३,

“मस्तिष्कमा समझदारी,
काँधमा जिम्मेवारी र
हृदयमा इमानदारी।”
“चरित्र नै मानिसको वास्तविक सम्पत्ति हो।
धन हराउन सक्छ, पद परिवर्तन हुन सक्छ, तर असल चरित्रले कमाएको सम्मान जीवनभर साथ रहन्छ।
सत्य, इमानदारी, अनुशासन र सेवाभाव अपनाउने व्यक्ति नै साँचो अर्थमा सफल हुन्छ।
गोरखकाली पूजा
बाबा मछिन्द्रनाथका अनन्य भक्त गोरखनाथ बाबा को महिमा नेपाल भारत लगायत विश्वभरि कै सनातन समुदायमा विशेष छ ।यिनै बाबा गोरखको नामसँग आसन्न शाहवंश राजाहरूको उद्गम जिल्ला गोर्खा अनि गोरखकाली मन्दिरको नेपालको पूर्व राजपरिवारमा विशेष महत्त्व छ । स्मरण रहोस्, बाबा गोरखको इतिहासमा गोरखा दरबार र राजवंश का साथै पशुपतिको मृगस्थलीमा भएको गोरख मन्दिर र त्यहाँ बाबाले गर्नुभएको १५ वर्षको ध्यानको कुरा पनि जोडिएर आउँछ । मृगस्थलीको गोरखा मन्दिर संरक्षण र ब्यबस्थापनको कमीमा बेवास्ता गरिएको अवस्था मा छ । गोरखा दरबार क्षेत्रमा गोरखकाली देवीको पीठ छ । यसै पीठलाई शाह वंशको कूलदेवी मानिन्छ । पौष कृष्ण अष्टमीमा गोरखालीको पूजा अर्चना गर्ने चलन रहन्छ । आज गोरखाको गोरखकाली मन्दिरमा विशेष पूजा अर्चना गरिन्छ ।यसै गोरखकाली मन्दिरमा जमरा राखेर फूलपातीका दिन काठमाडौँ ल्याउने चलन सैयौं वर्ष देखि चलिआएको छ । गणतन्त्र पछिका वर्षहरुमा यस्ता चलनहरुमा खासै वास्ता दिइएको छैन यद्यपि नेपाली भूमिको रक्षामा बाबा गोरख र गोरखकाली देवीको महत्त्व अतुलनीय रहेको छ । गौ रक्षा गर्नका लागि बाबा गोरख र गोरखकाली देवीको आशिष् नेपाली जनलाई थप चाहिएको छ। गोरखा दरबार क्षेत्रमा गोरखकाली देवीको पीठ छ । यसै पीठलाई शाह वंशको कूलदेवी मानिन्छ । पौष कृष्ण अष्टमीमा गोरखालीको पूजा अर्चना गर्ने चलन रहन्छ । आज गोरखाको गोरखकाली मन्दिरमा विशेष पूजा अर्चना गरिन्छ ।
गुरु गोरखनाथ भन्नुहुन्छ– ‘‘देवलहरुको, देवालयहरुको यात्रा सुनो यात्रा हो” अर्थात् देवालयहरुको परिभ्रमण आदि आध्यात्मिक हिसाबले अर्थहीन छन् , शून्य बराबर छन् , निष्प्राण छन् –
गुरु गोरखनाथ भन्नुहुन्छ– ‘‘देवलहरुको, देवालयहरुको यात्रा सुनो यात्रा हो” अर्थात् देवालयहरुको परिभ्रमण आदि आध्यात्मिक हिसाबले अर्थहीन छन् , शून्य बराबर छन् , निष्प्राण छन् –
देवल जात्रा सुंनि जात्रा, तीरथ जात्रा पाणीं ।
अतीत जात्रा सुफल जात्रा, बोलै अमृत वाणी ।
हुन त देवालयहरुको भूमिका, धर्म र संस्कृतिका हिसाबले अत्यन्तै महत्वपूर्ण छ तर यदि जात्रा छ किन्तु श्रद्धा छैन, भाव छैन र भक्ति छैन भने ‘‘देवल जात्रा” मात्र गरेर पनि के फाइदा हुन्छ र ? मूर्तिको पूजा चाहिं गर्ने मान्छेको पूजा नगर्ने ! देवालय धाउने तर घरलाई चाहिं देवालय बनाउन नसक्ने ! मन्दिरका देउताको पूजा गर्ने तर आफूमा देवत्व जगाउन नसक्ने ! सानो परिधि र परिसरमा ढुङ्गाले बनेका देउतालाई चाहिं फलफूल, नैवेद्य आदि चढाउने तर प्रत्येक मानवमा, पशुपंक्षीमा देवत्वको वास छ भनी नस्वीकार्ने ! एवं सेवा गर्न नसक्ने ! आदि यस्ता धार्मिक आडम्बरीपनलाई देखेर नै गुरु गोरखनाथले खडी भाषामा(प्राकृत भाषामा, जनभाषामा, देहाती भाषामा) ठाडो व्यङ्गय गर्नुभएको हो ।
बाबा गोरखनाथ र गोरखकाली भगवतीको अनन्त कालसम्म जय होस् ।
श्री ५ ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह देव सरकारको ८०औँ शुभ जन्मोत्सव

आज हामी एक विशेष अवसरमा एकत्रित भएका छौं। यो अवसर हो श्री ५ ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह देव सरकारको ८०औँ शुभ जन्मोत्सवको यस पावन अवसरमा उहाँको सुस्वास्थ्य, दीर्घायु, सुख, शान्ति तथा मंगलमय जीवनको हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्दछौं। जन्मदिन केवल उमेर बढेको दिन होइन। यो आत्मसमीक्षा गर्ने, जीवनका अनुभवबाट शिक्षा लिने र समाज तथा राष्ट्रप्रति आफ्नो जिम्मेवारीलाई पुनः स्मरण गर्ने अवसर पनि हो। नेपालको इतिहासमा शाह वंशले राष्ट्रिय एकीकरण र राज्य निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको इतिहासमा उल्लेख छ। त्यस्तै, नेपालको पछिल्लो राजनीतिक इतिहासमा पनि विभिन्न शासन प्रणाली र राजनीतिक परिवर्तन भएका छन्। यी विषयमा नागरिकहरूका विचार फरक–फरक हुन सक्छन्। तर सबैको साझा उद्देश्य शान्ति, स्थिरता, समृद्धि र राष्ट्रिय एकता हुनु आवश्यक छ। नेपाल हजारौं वर्ष पुरानो सभ्यता, संस्कृति र आध्यात्मिक परम्पराले सम्पन्न राष्ट्र हो। हाम्रो पहिचान हिमाल, पहाड र तराई मात्र होइन; सत्य, सहिष्णुता, धार्मिक आस्था, विविधतामा एकता र नैतिक जीवनशैली पनि हो। यी मूल्यहरूलाई जोगाउनु हरेक नेपालीको साझा दायित्व हो। आजको अवसरले हामीलाई एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न सोध्न प्रेरित गर्छ—हामीले भावी पुस्तालाई कस्तो नेपाल हस्तान्तरण गर्ने? विभाजन, वैमनस्य र अविश्वासले भरिएको नेपाल, वा एकता, सद्भाव, सुशासन र नैतिक मूल्यले सम्पन्न नेपाल?
स्वामी सच्चिदानन्द विशुद्धदेवले भन्नुभएको अमूल्य शिक्षा आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ—
“मस्तिष्कमा समझदारी, काँधमा जिम्मेवारी र हृदयमा इमानदारी।”
यदि प्रत्येक नेपालीले यी तीन गुणलाई जीवनमा उतार्न सके, राष्ट्र निर्माणको आधार अझ सुदृढ हुनेछ। राष्ट्र निर्माण केवल सरकार वा कुनै एक संस्थाको जिम्मेवारी होइन। शिक्षक, किसान, सैनिक, कर्मचारी, व्यवसायी, विद्यार्थी, सञ्चारकर्मी र प्रत्येक नागरिकको आ-आफ्नो योगदानले नै समृद्ध नेपाल निर्माण हुन्छ। यस शुभ अवसरमा हामी सबैले सत्य बोल्ने, कर्तव्य पालन गर्ने, भ्रष्टाचारबाट टाढा रहने, सामाजिक सद्भाव कायम गर्ने, संविधान र कानुनको सम्मान गर्ने तथा राष्ट्रहितलाई व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि राख्ने संकल्प गरौँ।
अन्त्यमा, पुनः एकपटक श्री ५ ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह देव सरकारको ८०औँ शुभ जन्मोत्सवको अवसरमा उहाँप्रति सुस्वास्थ्य, दीर्घायु र सुखमय जीवनको हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्दछौं। साथै सम्पूर्ण नेपाली जनतामा शान्ति, सद्भाव, समृद्धि र राष्ट्रिय एकताको भावना अझ सुदृढ हुँदै जाओस् भन्ने मंगलकामना गर्दछौं।
ॐ सर्वे भवन्तु सुखिनः।
सर्वे सन्तु निरामयाः।
सर्वे भद्राणि पश्यन्तु।
मा कश्चिद् दुःखभाग् भवेत्।