बदलाको राजनीति र नेपालको भविष्य – लेखक दीपकराज न्यौपाने

​नेपालको वर्तमान राजनीतिक परिदृश्यलाई नजिकबाट नियाल्दा, सरकारको बागडोर सम्हाल्न खोज्नेहरूका मनमा देशको दिगो विकासभन्दा पनि ‘बदलाको भावना’ ले घर बनाएको स्पष्ट महसुस हुन्छ।
​अहिले राजनीतिमा मुख्यतया दुई वटा प्रवृत्तिका धारहरू देखिएका छन्:
​पहिलो धार: यस पक्षलाई पुराना शासक तथा नेताहरूलाई जसरी पनि छिटो कारबाही गरी जेल हाल्नु छ र व्यक्तिगत तथा राजनीतिक प्रतिशोध साध्नु छ।
​दोस्रो धार: यस पक्षलाई आफ्ना खोसिएका पद फिर्ता लिनु छ र असन्तुष्ट समूह तथा आन्दोलनकारीहरूमाथि कडा कारबाही गरी बदला लिनु छ।
​यी दुवै शक्तिका पछाडि वैदेशिक स्वार्थहरू (जस्तै: बी.आर.आई. देखि एम.सी.सी. सम्मका भूराजनीतिक चासोहरू) आ-आफ्नै स्थानमा सक्रिय छन्, जसले राष्ट्रिय हितभन्दा पनि बाह्य प्रभावलाई मलजल गरिरहेका छन्।
​आगामी चुनौती र अन्तर्राष्ट्रिय प्रभाव
​अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा मध्यपूर्व (विशेष गरी इरानमाथिको द्वन्द्व र अमेरिकी आक्रमण) मा देखिएको तनावले ठूलो असर पार्ने निश्चित छ। यसबाट असुरक्षाका कारण खाडी तथा अन्य देशबाट लाखौं नेपालीहरू स्वदेश फर्किन बाध्य हुनेछन्। परिणामस्वरुप, देशमा बेरोजगारी र महँगी अत्यधिक मात्रामा वृद्धि हुनेछ।
​साधारणतया नागरिकहरूले चुनावले देशमा शान्ति र समृद्धि ल्याउँछ भन्ने सोचेका छन्, तर यथार्थमा चुनावपछि बदलाको राजनीति झनै उग्र बन्ने र सडक तथा देश पूर्ण रूपमा अशान्त बन्ने खतरा देखिन्छ। बाह्य शक्तिहरूको खेल र राजावादीहरूको चलखेलले पनि चुनाव पश्चात दिगो शान्तिको ग्यारेन्टी दिन सक्दैन।
​निकासका उपाय र हाम्रो दायित्व
​चुनावपछि नेपाल अझ गम्भीर अस्थिरतामा फस्ने खतरा टार्नका लागि हामीले बेलैमा केही गम्भीर कुराहरूमा ध्यान दिनुपर्छ:
​स्पष्ट बहुमतको जोखिम टार्ने: अहिलेको ध्रुवीकरण र अदूरदर्शिताको अवस्थामा कुनै पनि एकल दलले स्पष्ट बहुमत पाउनु देशका लागि हितकर हुँदैन। बहुमतको आडमा निरंकुशता र प्रतिशोधको राजनीति झनै मौलाउन सक्छ।
​स्वतन्त्र र विवेकशील नेतृत्व: सदन र सरकारमा जथाभावी हुन नदिन जतिसकै धेरै संख्यामा अनुभवी, निष्ठावान् र स्वतन्त्र व्यक्तित्वहरूले चुनाव जित्नुपर्छ, जसले संसद्लाई सही दिशामा ब्यालेन्स गर्न सकून्।
​भावना र आवेगबाट मुक्त मतदाता: अहिले ८० प्रतिशतभन्दा बढी मतदाताहरू एजेन्डा र नीतिको सुझबुझभन्दा पनि केवल ‘बदला’ र ‘नयाँ अनुहार’ को लहडमा बहकिएका छन्। तर, भित्र्याउन खोजिएका नयाँ भनिएका पात्रहरूको पृष्ठभूमि, निष्ठा र बाह्य कनेक्शन कस्तो छ भन्नेतर्फ गम्भीर समीक्षा हुनु जरुरी छ।
​निष्कर्ष
​अहिले नेपाललाई आवेग र बदलाको होइन, परिपक्व, संयमित र दूरदर्शी (Mature) राजनीतिज्ञको आवश्यकता छ। जसले देशमा सकारात्मक र न्यायपूर्ण परिवर्तन त ल्याओस्, तर नागरिकको सुरक्षा र राष्ट्रिय स्थायित्वलाई सधैं पहिलो प्राथमिकतामा राखोस्।
​सन्देश: देश भावनाले मात्र चल्दैन, नीतिको सुझबुझ र संयमता चाहिन्छ। व्यक्तिगत वा दलीय बदलाको आगोले खरानी त बन्न सकिन्छ, तर समृद्धिको महल ठड्याउन सकिंदैन। तसर्थ, मतदाताहरूले आवेग होइन, विवेकको प्रयोग गर्ने बेला आएको छ।
​— (लेखक एलायन्स क्लब अफ तनहुँका डिस्ट्रिक्ट गभर्नर हुनुहुन्छ)