स्वाधीनता, पराधीनता र जिम्मेवारी

रासंसा/तनहुँ, कार्तिक ०५,

अघोर चण्डी बाबा

स्वतन्त्रता र स्वाधीनता देशको आधारशिला हुन्। स्वतन्त्रताको महत्व भनेको केवल बाह्य सत्ताबाट मुक्त हुनु मात्र होइन, अपितु आफ्नै जीवनमा निर्णय लिने अधिकार प्राप्त गर्नु हो। जहाँ स्वतन्त्रता छ, त्यहाँ स्वाधीनता हुन्छ। स्वतन्त्रता र स्वाधीनता को अभावमा पराधिनता सृजना हुन्छ । पराधिनता भनेको केवल राजनीतिक नियन्त्रण मात्र होइन; यो मानिसको मानसिकता र आत्मविश्वासको अवरोधक हो । पराधीनता सारा सम्भावना लाई शिथिल बनाउने अस्त्र हो।

स्वतन्त्रता भनेको जिम्मेवारी र अनुशासनको साथमा आएको वरदान हो। सुन्दरता भित्र कहिलेकाहीं कुरूपता लुकेको हुन्छ, त्यस्तै स्वतन्त्रता भित्र स्वच्छन्दता सुहाउँदैन। जब स्वतन्त्रताको नाममा स्वच्छन्दता हाबी हुन्छ, तब समाजमा अनुशासन र नैतिकताको कमी आउन थाल्दछ। यदि स्वतन्त्रताको दुरुपयोग गरियो भने, यसले नकारात्मक प्रभावहरूलाई निम्त्याउँछ र समाजलाई पतनको बाटोतिर धकेल्छ।

जब देशका नागरिकहरू हैरानी , परेशानी र दिक्दारी हुन्छन् तव निराश हुँदै केही हुँदैन भन्ने अवस्थामा पुग्छन् , उनीहरूको आत्मविश्वास घट्न जान्छ। यसले राष्ट्रको प्रगति रोकिन्छ। नागरिकहरूको शक्ति र आत्मविश्वास बिना कुनै पनि मुलुकले उन्नति गर्न सक्दैन। नागरिकहरू देशको मेरुदण्ड हुन्, उनीहरूको सक्रियता, रचनात्मकता र उत्साहले राष्ट्रलाई अगाडि बढाउँछ। जब नागरिकहरू आफ्ना अधिकार र कर्तव्यप्रति सजग र जिम्मेवार हुन्छन्, तब मात्र राष्ट्र उन्नतिको मार्गमा अगाडि बढ्छ।

राजनीतिमा चलिरहेका विवाद, अस्थिरता र अन्योलताले नागरिकहरूको मनोबललाई कमजोर बनाउँछ। जब नागरिकहरू निराश हुन्छन्, उनीहरू राज्यप्रति आस्थाविहीन हुन्छन् र समाजमा विकृति फैलिन्छ। यसले लोकतन्त्रलाई पनि संकटमा पार्न सक्छ, किनभने लोकतन्त्र नागरिकहरूको विश्वास र समर्थनमा टिकेको हुन्छ।

यस्तो अवस्थामा, नागरिकहरूले पुनः उत्साह र संकल्पको भावना जागृत गर्न आवश्यक छ। नेतृत्व, शिक्षा र सामाजिक चेतनाका माध्यमबाट नागरिकहरूलाई सक्रिय र सकारात्मक बनाउन सकिन्छ। उनीहरूलाई आफ्ना अधिकार र जिम्मेवारीबारे सचेत गराउँदै उनीहरूको सशक्तिकरणमा जोड दिनुपर्छ।

निराशा र थकानबाट माथि उठेर जब नागरिकहरू देशप्रति उत्तरदायी हुन्छन्, तब मात्रै देशको वास्तविक उन्नति सम्भव छ। किनभने स्वतन्त्रता भनेको स्वच्छन्दता होइन, जिम्मेवारीपूर्वक प्रयोग गर्न उपलव्ध गराइएको अधिकार हो, जसले समाज र राष्ट्रलाई प्रगतिको मार्गमा पदयात्रा गराउदछ।

स्वाधीनता भनेको केवल बाहिरी बन्धनबाट मुक्ति पाउनु मात्र होइन, बरु आत्मनिर्णयको अधिकारको प्राप्ति हो। पराधीनता भने, मानिसको मानसिकता र आत्मविश्वासलाई कमजोर बनाउने अवरोधक हो। जब नागरिकहरू हैरानी , परेशानी र दिक्दारी हुन्छन् तव निराशा महसुस गर्छन्, उनीहरूको विश्वासमा ह्रास आउछ अनि राष्ट्रको प्रगति अवरुद्ध हुन्छ। स्वतन्त्रता स्वच्छन्द हुन सक्दैन; यो जिम्मेवारीसँग सन्तुलित हुनुपर्छ। जिम्मेवार र सजग नागरिकहरूले मात्र देशलाई वास्तविक उन्नति पथतिर डोहोर्याउन सक्दछन्।

मानिसहरूले आफ्नो जीवनमा निर्णय लिने अधिकारलाई मात्र साधन मान्नुभन्दा, त्यसलाई सही दिशा दिन आवश्यक हुन्छ। जब मानिसहरू परिश्रम र कर्तव्यबाट टाढा हुन्छन्, उनीहरूको आपसी विश्वास घट्दै जान्छ र देश विकासको गति रोकिन्छ। व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र अनुशासनको सन्तुलनले मात्र समाजमा स्थिरता र प्रगति ल्याउन सक्दछ। नागरिकहरूले आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गरेर मात्र देशलाई साँचो अर्थमा उचाइमा पुर्‍याउन सकिन्छ ।

जय अघोर ।