आज प्रतिनिधिसभा निर्वाचन २०८२ सम्पन्न हुँदै

रासंसा/काठमाण्डौ, फाल्गुण २१,

मुलुकमा नेपालको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन केवल एक राजनीतिक अभ्यास मात्र नभई जनताको सार्वभौम अधिकार प्रयोग गर्ने उत्सव हो। नेपालको संविधान २०७२ ले परिकल्पना गरे अनुसार, यो सदन २७५ सदस्यहरूको एक साझा थलो हो, जहाँ विविधतामा एकताको प्रतिबिम्ब देखिन्छ। यस संरचनामा १६५ सदस्यहरू प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणाली (FPTP) मार्फत भूगोलको प्रतिनिधित्व गर्दै आउँछन् भने, ११० सदस्यहरू समानुपातिक प्रणाली (PR) बाट चुनिएर आउँछन्, जसले राज्यको मूल प्रवाहमा सबै वर्ग र समुदायको समावेशी आवाजलाई सुनिश्चित गर्दछ। यस निर्वाचन प्रक्रियाको भित्री लक्ष्य भनेकै नागरिकको मतलाई शासन व्यवस्थासँग जोड्नु हो। जब एक नागरिकले आफ्नो मत खसाल्छ, उसले केवल प्रतिनिधि मात्र छान्दैन, बरु देशको सार्वजनिक नीति र भविष्यको मार्गचित्र कोर्ने प्रक्रियामा प्रत्यक्ष सहभागिता जनाउँछ। जनमतको कदर गर्दै निर्माण हुने सरकार र जनउत्तरदायी कानुन नै हाम्रो लोकतन्त्रको वास्तविक सुन्दरता हो, जसले हरेक नेपालीलाई आफ्नो देशको ‘भाग्यविधाता’ बनाउँछ। तपाईंको एक मत परिवर्तनको सबैभन्दा शक्तिशाली हतियार हो। लोकतन्त्रमा मौन बस्नु भनेको आफ्नो भविष्य अरूको हातमा सुम्पिनु हो। त्यसैले, योग्य र इमानदार नेतृत्व छनोट गरी देशलाई समृद्धिको दिशामा लैजान आफ्नो मतदानको अधिकार प्रयोग गर्नुहोस्। हाम्रो सक्रिय सहभागिताले नै लोकतन्त्रलाई जीवित र बलियो बनाउँछ | आजको सही निर्णयले नै भोलिको समुन्नत नेपालको जग बसाल्छ। २०८२ भदौ २३ मा, नेपालभरि ठुला स्तरका विरोध प्रदर्शनहरू भएका थिए, जसको आयोजना मुख्यतया विद्यार्थी र युवा अर्थात् जेन जी पुस्ताहरूबाट गरिएको थियो। २०८२ भदौ २७ मा, नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद विघटन गरिएको थियो[५] र सुशीला कार्कीले अन्तरिम प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ ग्रहण गरेकी थिइन्।[६] राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले २०८२ फागुन २१ मा चुनाव हुने घोषणा गरेका थिए।
नेपाल सरकारको सिफारिसमा नेपालको राष्ट्रपतिले २०८२ भदौ २७ मा घोषणा गरेअनुसार प्रतिनिधि सभाका २७५ सदस्यहरूको निर्वाचनका लागि नेपालमा २०८२ फागुन २१ मा प्रारम्भिक आम निर्वाचन हुने घोषणा गरिएको थियो। निर्वाचनमा पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन मार्फत एकल सदस्यीय निर्वाचन क्षेत्रहरूबाट १६५ सदस्यहरू निर्वाचित हुनेछन् भने बाँकी ११० सदस्यहरू नेपालको संविधान २०७२मा उल्लेख गरिए अनुसार, दलको सूचीमा रहेका उम्मेदवारहरूबाट समानुपातिक प्रतिनिधित्व मार्फत चयन गरिनेछ।
मुख्य मितिहरू तल सूचीबद्ध छन्:
२०८२ असोज २० व्यवस्थापिका संसद विघटन
मन्त्रिपरिषद्ले निर्वाचनको मिति घोषणा गरेको
२०८२ मङ्सिर ५ मतदाता नामावलीमा नाम दर्ता गर्ने अन्तिम मिति
२०८२ मङ्सिर १० निर्वाचन आयोगमा दल दर्ता गर्ने अन्तिम दिन
१८-२०८२ पुस १९ समानुपातिक प्रतिनिधित्वको लागि दलहरूले प्रारम्भिक बन्द सूची बुझाउने दिन
२०८२ माघ ५ निर्वाचन आचार संहिता सुरु
निर्णय हुन बाँकी २०८२ माघ ६
२०८२ माघ ९ समानुपातिक प्रतिनिधित्वको लागि बन्द सूचीलाई अन्तिम रूप दिने र प्रकाशित गर्ने
२०८२ फागुन २१ निर्वाचनको दिन
निर्वाचन प्रणाली
व्यवस्थापिकाका २७५ सदस्यहरू दुई विधिद्वारा निर्वाचित हुन्छन्; १६५ जना एकल-सदस्य निर्वाचन क्षेत्रहरूबाट पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचनद्वारा निर्वाचित हुन्छन् र ११० सिटहरू एकल राष्ट्रव्यापी निर्वाचन क्षेत्रबाट बन्द सूची समानुपातिक प्रतिनिधित्वद्वारा निर्वाचित हुन्छन्। मतदाताहरूले दुई विधिहरूको लागि छुट्टाछुट्टै मतपत्रहरू प्राप्त गर्छन्। समानुपातिक मतमा सिट बाँडफाँड गर्न कुनै दल वा चुनावी गठबन्धनले कुल वैध मतको ३% को चुनावी सीमा पार गर्नुपर्छ। नेपालले समानुपातिक सिट बाँडफाँड गर्न वेबस्टर विधि प्रयोग गर्दछ।
मतदान १८ वर्ष वा सोभन्दा माथिका स्वस्थ दिमाग भएका र सङ्घीय चुनावी जालसाजी र सजाय कानुन अन्तर्गत अयोग्य घोषित नभएका नेपाली नागरिकहरूमा सीमित छ।
मतदान गर्न योग्यता
आम निर्वाचनमा मतदान गर्न, निम्न व्यक्ति हुनुपर्छ:
• मतदाता नामावलीमा नाम भएको
• मतदाता परिचयपत्र दर्ताको अन्तिम मितिमा १८ वर्ष वा सोभन्दा माथिको उमेर पुगेको
• नेपालको नागरिक
• स्वस्थ दिमाग भएको
• सङ्घीय चुनावी जालसाजी र सजाय कानुन अनुसार अयोग्य नभएको