तनहुँको म्याग्दे गाउँपालिकामा विकासको नयाँ पहल : सडक, पुल, खानेपानी र कृषिमा लगानी; स्थानीय उत्पादन, रोजगारी र आर्थिक समृद्धिमा जोड

अन्जनराज न्यौपाने/तनहुँ, कार्तिक १२,

मुलुकमा तनहुँ जिल्लाको म्याग्दे गाउँपालिकाले ग्रामीण पूर्वाधार विकाससँगै कृषि, पशुपालन, खानेपानी, सिँचाइ तथा स्थानीय उत्पादनको बजारीकरणलाई प्राथमिकतामा राखेर विकासका कार्यक्रम अघि बढाएको छ। भौतिक पूर्वाधार निर्माणलाई स्थानीय जनताको जीवनस्तर सुधार, रोजगारी सिर्जना र आर्थिक आत्मनिर्भरतासँग जोड्ने प्रयास गाउँपालिकाको विकास रणनीतिका रूपमा देखिएको छ। रेडियो नेपाल का अनुसार गाउँपालिकाले पछिल्लो एक वर्षमा विभिन्न पूर्वाधार तथा कृषि सहयोगका कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ। सेभ द नेशन टेलिभिजनबाट प्रसारित सेभ द नेशन सम्बादमा डा. के.बि. सम्राटले लिएको अन्तर्वार्तामा म्याग्दे गाउँपालिका अध्यक्ष श्री प्रसाद श्रेष्ठ बताउनु भएको हो । गाउँपालिकाले पछिल्लो एक वर्षमा २.७५ किलोमिटर नयाँ सडकको ट्र्याक खोलेको, ४.९५ किलोमिटर सडक ग्राभेल गरेको र १४० मिटर सडक कालोपत्र गरेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। त्यस्तै, खोलानाला तथा नदीका कारण आवागमनमा हुने कठिनाइ कम गर्न छवटा मोटरेबल पुल निर्माण गरिएको अन्तर्वातामा उल्लेख छ। यी पूर्वाधारले ग्रामीण बस्तीलाई सडक सञ्जालसँग जोड्न, कृषि उपज बजारसम्म पुर्‍याउन तथा स्थानीय बासिन्दाको दैनिक आवागमन सहज बनाउन योगदान दिन सक्नेछन्।
खानेपानीको पहुँच विस्तार गर्ने क्रममा ८२ घरमा धारा जडान गरिएको, ३२२ मिटर सिँचाइ कुलो निर्माण गरिएको र पानीको बहाव नियन्त्रण तथा सिँचाइ व्यवस्थापनका लागि तीनवटा बाँध बनाइएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। साथै, आधारभूत सरसफाइको पहुँच विस्तार गर्न १७ वटा शौचालय निर्माण गरिएको छ। ग्रामीण क्षेत्रमा स्वच्छ खानेपानी, व्यवस्थित सिँचाइ र सरसफाइको उपलब्धता स्वास्थ्य सुधार तथा कृषि उत्पादन वृद्धिका लागि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
म्याग्दे गाउँपालिकाले कृषि क्षेत्रलाई स्थानीय अर्थतन्त्रको महत्त्वपूर्ण आधारका रूपमा लिँदै उत्पादन तथा बजारीकरणमा जोड दिएको छ। कृषि एम्बुलेन्समार्फत कृषकका तरकारी तथा अन्य कृषि उपज बजारसम्म पुर्‍याउन सहयोग गर्ने कार्यक्रम अघि बढाइएको छ। त्यस्तै, आलु, तरकारीलगायत छिट्टै बिग्रन सक्ने कृषि उपज सुरक्षित राख्न चिस्यान केन्द्र सञ्चालनमा ल्याइएको छ। यसबाट उत्पादन बिक्री गर्न ढिलाइ हुँदा हुने क्षति घटाउन तथा कृषकलाई उचित बजार खोज्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
पशुपालनतर्फ कृषकले उत्पादन गरेको दूधमा प्रतिलिटर १० रुपैयाँ अनुदान तथा सुत्केरी पशुको पोषण व्यवस्थापनका लागि सहयोग उपलब्ध गराउने कार्यक्रम सञ्चालनमा रहेको समाचारमा उल्लेख छ। यस्ता कार्यक्रमको प्रभावकारिता बढाउन अनुदान वास्तविक कृषकसम्म पुगेको सुनिश्चित गर्नु र उत्पादनको नियमित बजार व्यवस्था गर्नु आवश्यक हुनेछ।
म्याग्दे गाउँपालिकाको २०औँ गाउँसभाले आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि रु. ७४ करोड ३२ लाख ७८ हजारको बजेट, नीति तथा कार्यक्रम सर्वसम्मतिले पारित गरेको छ। तनहुँ प्रेसको समाचार अनुसार यसमध्ये चालुतर्फ रु. ४७ करोड ९३ लाख र पुँजीगततर्फ करिब रु. २६ करोड ३९ लाख विनियोजन गरिएको छ। बजेटमा शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, पशुपालन, पूर्वाधार, खानेपानी, पर्यटन, युवा तथा खेलकुद, महिला सशक्तीकरण, सामाजिक सुरक्षा, वातावरण संरक्षण र सुशासनलाई प्राथमिकता दिइएको छ। बजेटको वास्तविक उपलब्धि रकमको आकारले मात्र निर्धारण गर्दैन। विनियोजित रकम समयमै खर्च हुनु, आयोजना गुणस्तरीय हुनु, लक्षित समुदायले लाभ पाउनु र सार्वजनिक खर्च पारदर्शी हुनु उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
गाउँपालिकाले आर्थिक रूपमा विपन्न नागरिकलाई सुरक्षित आवास उपलब्ध गराउने कार्यक्रमलाई पनि निरन्तरता दिएको छ। गोरखापत्र अनलाइनमा प्रकाशित समाचारअनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा १२ विपन्न परिवारका लागि आवास निर्माण गर्ने कार्यक्रम अघि बढाइएको थियो। छनोटमा अपाङ्गता भएका व्यक्ति, असहाय, सीमान्तकृत समुदाय तथा दलित परिवारलाई प्राथमिकता दिने व्यवस्था उल्लेख गरिएको छ। यो कार्यक्रम प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन हुन सकेमा आवासको असुरक्षा भोगिरहेका परिवारलाई सुरक्षित जीवनयापनमा सहयोग पुग्नेछ।
म्याग्दे गाउँपालिकामा भइरहेका विकास प्रयासलाई दिगो र परिणाममुखी बनाउन केही विषयमा विशेष ध्यान दिन आवश्यक छ।
१. गुणस्तरीय पूर्वाधार: सडक, पुल तथा सिँचाइ संरचना निर्माणपछि नियमित मर्मतसम्भारको व्यवस्था गर्नुपर्छ।
२. कृषिको व्यावसायिकीकरण: कृषि एम्बुलेन्स र चिस्यान केन्द्रलाई प्रभावकारी बनाउँदै उत्पादन सङ्कलन, भण्डारण, प्रशोधन तथा बजार व्यवस्थापनलाई जोड्नुपर्छ।
३. रोजगारी सिर्जना: स्थानीय युवा तथा महिलालाई कृषि उद्यम, पशुपालन, घरेलु उद्योग र पर्यटन व्यवसायमा जोड्नुपर्छ।
४. पारदर्शी बजेट कार्यान्वयन: योजना छनोट, लागत, निर्माण प्रगति र खर्च विवरण नागरिकले सहजै हेर्न सक्ने व्यवस्था गर्नुपर्छ।
५. विपन्नमुखी विकास: शिक्षा, स्वास्थ्य, सुरक्षित आवास, खानेपानी र सामाजिक सुरक्षाका कार्यक्रम वास्तविक आवश्यकतामा परेका नागरिकसम्म पुर्‍याउनुपर्छ।
६. वातावरण तथा विपद् व्यवस्थापन: पहाडी भूगोलमा सडक विस्तार र निर्माणका क्रममा भूक्षय, पहिरो तथा पानीको प्राकृतिक बहावमा पर्न सक्ने असरलाई ध्यान दिनुपर्छ।
म्याग्दे गाउँपालिकामा पूर्वाधार निर्माण, कृषि उत्पादन, पशुपालन, खानेपानी र सामाजिक सुरक्षासम्बन्धी कार्यक्रमले स्थानीय विकासका सम्भावना उजागर गरेका छन्। अबको मुख्य आवश्यकता निर्माण भएका संरचनालाई प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्नु, कृषकको आम्दानी बढाउनु, युवालाई स्थानीय रोजगारी उपलब्ध गराउनु र बजेटको परिणाम नागरिकले प्रत्यक्ष अनुभूति गर्ने गरी कार्यान्वयन गर्नु हो। विकासको वास्तविक सफलता सडकको लम्बाइ वा बजेटको आकारमा मात्र होइन, नागरिकको जीवनमा आएको सकारात्मक परिवर्तनमा मापन हुनुपर्छ। जनप्रतिनिधि, कर्मचारी, कृषक, उद्यमी र स्थानीय समुदायबीच प्रभावकारी सहकार्य हुन सके म्याग्दे गाउँपालिकालाई उत्पादनमुखी, आत्मनिर्भर र समृद्ध स्थानीय तहका रूपमा अघि बढाउन सकिन्छ।
यस्तै म्याग्दे गाउँपालिका खाद्य विभागका प्रमुख ज्योति आचार्यको सरुवा भएको कारण उहाँलाई गाउँपालिका म्याग्देले एक अनौपचारिक मार्यक्रम मार्फत विदाई कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो ।