संयुक्त राष्ट्रसंघ दिवस र विश्व विकास सूचना दिवस : विश्व शान्ति, अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य र समतामूलक विकासको साझा सङ्कल्प

रासंसा/काठमाण्डौ, कार्त्तिक ७,

निशा पाण्डे

विश्व मानव समुदायको इतिहासमा शान्ति, सहअस्तित्व, मानव अधिकार, अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग र समग्र विकासका दृष्टिले अक्टोबर २४ को दिन विशेष महत्त्वपूर्ण छ। यस दिन विश्वले संयुक्त राष्ट्रसंघ दिवस र विश्व विकास सूचना दिवस मनाउँछ। यी दुवै दिवसले मानव सभ्यतालाई युद्ध, द्वन्द्व, गरिबी, अशिक्षा, असमानता र अविकासबाट मुक्त गराउँदै शान्तिपूर्ण, समुन्नत र न्यायपूर्ण विश्व निर्माण गर्ने साझा दायित्वको स्मरण गराउँछन्।
आजको विश्व विज्ञान, प्रविधि, सञ्चार र आर्थिक विकासका क्षेत्रमा अभूतपूर्व रूपमा अघि बढिरहेको छ। तर अर्कोतर्फ युद्ध, भोकमरी, जलवायु परिवर्तन, आर्थिक असमानता, मानव अधिकारको उल्लङ्घन र डिजिटल विभाजनजस्ता चुनौती पनि उत्तिकै गम्भीर छन्। यस्तो अवस्थामा संयुक्त राष्ट्रसंघको विश्वव्यापी भूमिका र विकासका लागि सही सूचनाको महत्त्व झनै बढेको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघ दिवस – विश्व शान्ति र मानव एकताको प्रतीक
संयुक्त राष्ट्रसंघ दिवस प्रत्येक वर्ष अक्टोबर २४ मा मनाइन्छ। सन् १९४५ अक्टोबर २४ मा संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्र (United Nations Charter) लागू भएसँगै यस विश्व संस्थाले औपचारिक रूपमा कार्य प्रारम्भ गरेको ऐतिहासिक दिनको सम्झनामा यो दिवस मनाउने गरिन्छ। दोस्रो विश्वयुद्धले विश्वलाई ठूलो मानवीय, आर्थिक र सामाजिक क्षति पुर्‍याएपछि भविष्यमा त्यस्ता विनाशकारी युद्ध रोक्ने, राष्ट्रहरूबीच मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध विकास गर्ने र अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति तथा सुरक्षा कायम गर्ने उद्देश्यले संयुक्त राष्ट्रसंघको स्थापना गरिएको हो।
संयुक्त राष्ट्रसंघ आज विश्वका राष्ट्रहरूलाई संवाद, सहकार्य र साझा समाधानको मञ्च प्रदान गर्ने प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाका रूपमा स्थापित छ। यसले शान्ति स्थापना, द्वन्द्व न्यूनीकरण, मानव अधिकारको संरक्षण, मानवीय सहायता, स्वास्थ्य, शिक्षा, वातावरण संरक्षण तथा दिगो विकासका क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ। विश्व शान्ति र सुरक्षा: अन्तर्राष्ट्रिय विवादको शान्तिपूर्ण समाधान तथा युद्धको जोखिम न्यूनीकरण।
• मानव अधिकारको संरक्षण: जाति, लिङ्ग, भाषा, धर्म वा राष्ट्रियताका आधारमा हुने भेदभावविरुद्ध आवाज उठाउने।
• अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य: गरिबी, महामारी, जलवायु परिवर्तन र अन्य विश्वव्यापी समस्याको सामूहिक समाधान खोज्ने।
• सामाजिक तथा आर्थिक विकास: शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी, खाद्य सुरक्षा र जीवनस्तर सुधारमा सहयोग गर्ने।
• अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको सम्मान: राष्ट्रहरूबीच सहमति, न्याय र उत्तरदायित्वमा आधारित सम्बन्ध प्रवर्द्धन गर्ने।
संयुक्त राष्ट्रसंघको स्थापना हुनु आफैँमा विश्व समुदायले युद्धभन्दा शान्ति, द्वन्द्वभन्दा संवाद र विभाजनभन्दा सहकार्यलाई प्राथमिकता दिन गरेको ऐतिहासिक प्रतिबद्धता हो। यद्यपि, यस संस्थाको प्रभावकारिता सदस्य राष्ट्रहरूको राजनीतिक इच्छाशक्ति, आपसी विश्वास र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनप्रतिको सम्मानमा निर्भर रहन्छ।

सन् १९४८ देखि हरेक वर्षको अक्टोबर २४ तारिखमा संयूक्त राष्ट्रसँघ दिवस मनाईन्छ, सन १९७१ को संयूक्त राष्ट्रसँघको महासभाले यस एतिहासीक दिनमा सम्पूर्ण सदस्य राष्ट्रहरुमा सार्वजनिक विदा दिइनुपर्ने प्रस्तावलाई अनुमोदन गरेको थियो । आजका दिनमा विभिन्न कार्यक्रमहरुको आयोजना गरेर संसारभरि संयूक्त राष्ट्रसँघको गठन, कार्य र ध्येयका वारेमा जानकारी गराईन्छ । हरेक वर्षको २० देखि २६ अक्टोबरसम्म संयूक्त राष्ट्रसँघ सप्ताह मनाईनेमा अक्टोबर २४ लाई विशेष चाख र उत्साहका साथ संयूक्त राष्ट्र सँघ दिवसका रुपमा मनाईन्छ । पहिलो र दोश्रो विश्व यूद्धले थिलथिलो भइसकेको विश्व मानचित्र र यूद्धका पिडाहरुमा विश्व शान्ति र सदभाव कायमगर्ने मध्यस्ततागर्नका लागी पुरानो लिग अफ नेशन्सले भुमीका खेलेको थियो । दोश्रो विश्व यूद्धको विध्वशं र विनाशले अमेरिका , वेलायत, शोभीयत यूनियनलाई संयूक्त राष्ट्र घोषणापत्रमा हस्ताक्षरगर्न जरुरी वनाएकोमा जर्मन, ईटाली, जापान र अन्य केही यूद्धरत राष्ट्रहरुवाहेक २६ वटा राष्ट्रहरुले सन १९४२ को जनवरी महिनामा संयूक्त राष्ट्र घोषणापत्रमा हस्ताक्षर गरेका हुन् । सन १९४५ मा यसै घोषणापत्रमा थप रुपरेखा तैयार गर्न सान फ्रान्सिस्को अमेरिकामा ५० भन्दा वढी देशका प्रतिनीधीहरुले अक्टोबर २४का दिन भेला भएकामा अक्टोबर २४लाई हरेक वर्ष संयूक्त राष्ट्रसँघ दिवसका रुपमा लिईन्छ । संयूक्त राष्ट्र घोषणापत्रलाई अमेरिका, वेलायत, चीन, फ्रान्स लगायतका देशहरुले पनि पुष्टी र सहमती जनाएका हुन् ।
विश्व विकास सूचना दिवस : सही सूचना, सचेत नागरिक र समुन्नत समाजको आधार
विश्व विकास सूचना दिवस पनि प्रत्येक वर्ष अक्टोबर २४ मा मनाइन्छ। संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाले सन् १९७२ मा प्रस्ताव नम्बर ३०३८ (XXVII) मार्फत यो दिवस स्थापना गरेको हो। विकासका चुनौतीप्रति विश्वको ध्यान आकर्षित गर्नु र ती चुनौती समाधान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग सुदृढ गर्नु यसको प्रमुख उद्देश्य हो।
यस दिवसले विकास केवल भौतिक संरचना निर्माण, सडक विस्तार, उद्योग स्थापना वा आर्थिक वृद्धि मात्र होइन भन्ने सन्देश दिन्छ। विकासका लागि जनचेतना, वैज्ञानिक सोच, गुणस्तरीय सूचना, शिक्षा, पारदर्शिता र नागरिक सहभागिता पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छन्। सूचना आधुनिक समाजको शक्तिशाली साधन हो। सही समयमा सही सूचना प्राप्त गर्ने नागरिकले आफ्ना अधिकार बुझ्न, अवसर पहिचान गर्न, सरकारी सेवाको उपयोग गर्न र विकाससम्बन्धी निर्णयमा सहभागिता जनाउन सक्छन्। यसको विपरीत, सूचना अभाव, गलत प्रचार, भ्रामक समाचार र डिजिटल पहुँचको असमानताले समाजलाई विकासको मूल प्रवाहबाट टाढा राख्न सक्छ।
पहिलो, जनचेतना अभिवृद्धि: शिक्षा, स्वास्थ्य, वातावरण, कृषि, रोजगार र नागरिक अधिकारसम्बन्धी जानकारीले नागरिकलाई जिम्मेवार निर्णय लिन सक्षम बनाउँछ।
दोस्रो, सुशासन र पारदर्शिता: सरकारी नीति, बजेट, योजना र सार्वजनिक खर्चसम्बन्धी सूचना सहज रूपमा उपलब्ध हुँदा भ्रष्टाचार नियन्त्रण र सार्वजनिक उत्तरदायित्व अभिवृद्धिमा सहयोग पुग्छ।
तेस्रो, आर्थिक अवसरको विस्तार: बजार मूल्य, प्रविधि, सीप विकास, उद्यमशीलता र रोजगारीसम्बन्धी जानकारीले व्यक्ति तथा समुदायको आर्थिक क्षमता बढाउन सक्छ।
चौथो, महिला तथा युवाको सशक्तीकरण: गुणस्तरीय शिक्षा र डिजिटल सीपमा पहुँचले महिला, युवा तथा सीमान्तकृत समुदायलाई निर्णय प्रक्रिया र आर्थिक गतिविधिमा सहभागी हुन सहयोग गर्छ।
पाँचौँ, विकासमा जनसहभागिता: विकास योजनाबारे जानकारी पाएका नागरिकले स्थानीय आवश्यकता पहिचान गर्न, प्राथमिकता निर्धारण गर्न र योजनाको कार्यान्वयनको अनुगमन गर्न सक्छन्।
यसैले विकास सूचना दिवसले सञ्चारमाध्यम, शैक्षिक संस्था, सरकारी निकाय, नागरिक समाज र प्रविधि क्षेत्रलाई सूचना सबैका लागि पहुँचयोग्य, विश्वसनीय र उपयोगी बनाउने जिम्मेवारी स्मरण गराउँछ।
संयुक्त राष्ट्रसंघ दिवसले विश्वलाई शान्ति, सहकार्य र साझा उत्तरदायित्वको सन्देश दिन्छ भने विश्व विकास सूचना दिवसले ती लक्ष्य प्राप्त गर्न ज्ञान, सूचना र जनसहभागिताको आवश्यकता औँल्याउँछ। यी दुई दिवस एकअर्काका पूरक हुन्। शान्ति र स्थायित्वबिना दिगो विकास सम्भव हुँदैन। त्यसैगरी, विकासका समस्या, समाधान र अवसरबारे पर्याप्त सूचना तथा जनचेतनाबिना समावेशी विकासको लक्ष्य हासिल गर्न कठिन हुन्छ।
उदाहरणका लागि, जलवायु परिवर्तन नियन्त्रण गर्न वैज्ञानिक सूचना आवश्यक हुन्छ। महामारी नियन्त्रणका लागि विश्वसनीय स्वास्थ्य सूचना चाहिन्छ। गरिबी न्यूनीकरणका लागि तथ्यमा आधारित नीति र स्थानीय आवश्यकतासम्बन्धी जानकारी आवश्यक हुन्छ। द्वन्द्व समाधानका लागि संवाद, तथ्यपरक सञ्चार र पारस्परिक विश्वास महत्त्वपूर्ण हुन्छन्। यस दृष्टिले संयुक्त राष्ट्रसंघको दिगो विकास लक्ष्य (Sustainable Development Goals—SDGs) ले शिक्षा, स्वास्थ्य, लैङ्गिक समानता, स्वच्छ पानी, मर्यादित रोजगारी, असमानता न्यूनीकरण, जलवायु कार्य र शान्तिपूर्ण संस्थाको विकासलाई साझा विश्वव्यापी एजेन्डाका रूपमा अघि सारेको छ।
आज विश्वले अनेकौँ जटिल चुनौती सामना गरिरहेको छ। विभिन्न क्षेत्रमा जारी सशस्त्र द्वन्द्व, विस्थापन, खाद्य असुरक्षा, आर्थिक मन्दी, जलवायु सङ्कट र प्रविधिको असमान पहुँचले मानव जीवनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पारेका छन्। यस्ता समस्याको समाधान कुनै एउटा राष्ट्रको प्रयासले मात्र सम्भव हुँदैन। राष्ट्रहरूबीच सहकार्य, अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको सम्मान, कूटनीतिक संवाद र साझा प्रतिबद्धता आवश्यक हुन्छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघले शान्ति स्थापना, मानवीय सहायता, शरणार्थी संरक्षण, स्वास्थ्य तथा शिक्षा सुधार र दिगो विकासका क्षेत्रमा विभिन्न निकायमार्फत काम गर्दै आएको छ। तर सुरक्षा परिषद्का संरचनागत सीमा, शक्तिशाली राष्ट्रहरूको प्रतिस्पर्धा, वित्तीय स्रोतको अभाव र सदस्य राष्ट्रबीचको मतभेदका कारण कतिपय समस्यामा अपेक्षित परिणाम प्राप्त गर्न कठिन भएको पनि यथार्थ हो। त्यसैले संयुक्त राष्ट्रसंघलाई अझ प्रभावकारी, उत्तरदायी, प्रतिनिधिमूलक र समयानुकूल बनाउने विषयमा निरन्तर सुधार आवश्यक छ। विशेषगरी साना तथा विकासशील राष्ट्रहरूको आवाज विश्वव्यापी निर्णय प्रक्रियामा पर्याप्त रूपमा सुनिनु न्यायपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थाका लागि महत्त्वपूर्ण छ।
नेपालका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघ दिवस र विश्व विकास सूचना दिवस दुवैको विशेष सान्दर्भिकता छ। नेपाल विकासशील राष्ट्रका रूपमा शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि आधुनिकीकरण, रोजगारी सिर्जना, पूर्वाधार विकास, जलवायु अनुकूलन र सुशासनका क्षेत्रमा निरन्तर प्रयासरत छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघसँग नेपालको सहकार्य शान्ति स्थापना, विकास सहायता, मानवीय सेवा, विपद् व्यवस्थापन, मानव अधिकार र दिगो विकासका विविध क्षेत्रमा फैलिएको छ। नेपाली सुरक्षाकर्मीको संयुक्त राष्ट्रसंघीय शान्ति स्थापना अभियानमा सहभागिताले पनि नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय योगदानलाई परिचित गराएको छ। नेपालको विकासलाई गति दिन निम्न पक्षमा विशेष ध्यान दिन आवश्यक छ।
दुर्गम गाउँ, हिमाली बस्ती र भौगोलिक रूपमा विकट क्षेत्रका नागरिकले पनि शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, सरकारी सेवा र रोजगारीसम्बन्धी सूचना सहज रूपमा पाउनुपर्छ। डिजिटल प्रविधिको विस्तारसँगै इन्टरनेटको गुणस्तर र पहुँचयोग्य सेवामा पनि सुधार आवश्यक छ।
सरकारका योजना, बजेट र कार्यक्रम नागरिकको वास्तविक आवश्यकता तथा विश्वसनीय तथ्याङ्कका आधारमा निर्माण गरिनुपर्छ। विकासका उपलब्धि र कमजोरी दुवैको नियमित मूल्याङ्कन हुनुपर्छ।
पत्रकारिता केवल समाचार सम्प्रेषण गर्ने माध्यम होइन; यो नागरिकलाई सचेत बनाउने, सार्वजनिक निकायलाई जवाफदेही बनाउने र समाजलाई सही दिशामा अघि बढ्न सहयोग गर्ने महत्त्वपूर्ण संस्था हो।
पत्रकार तथा सञ्चारमाध्यमले तथ्यपरक, सन्तुलित र प्रमाणमा आधारित सूचना प्रवाह गर्नुपर्छ। गलत सूचना, अफवाह र सनसनीपूर्ण प्रचारबाट समाजमा भ्रम तथा द्वन्द्व फैलिन नदिन विशेष सतर्कता आवश्यक छ।
युवा वर्गलाई डिजिटल सीप, अनुसन्धान, नवप्रवर्तन, उद्यमशीलता र नागरिक सहभागिताका अवसर प्रदान गर्नुपर्छ। उनीहरूलाई सूचना ग्रहण गर्ने उपभोक्ता मात्र होइन, ज्ञान सिर्जना गर्ने र समाधान प्रस्तुत गर्ने सक्रिय नागरिकका रूपमा विकास गर्नुपर्छ।
सूचनाको हकको प्रभावकारी कार्यान्वयन, सार्वजनिक खर्चमा पारदर्शिता, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र सेवाप्रवाहमा जवाफदेहिताले नागरिकको विश्वास बढाउँछ। विकासको लाभ समाजका सबै वर्गसम्म पुर्‍याउन यी आधारभूत पक्ष आवश्यक छन्।
आज कृत्रिम बुद्धिमत्ता, इन्टरनेट, सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल सञ्चारले सूचना आदानप्रदानको गति र स्वरूप परिवर्तन गरेका छन्। यसले शिक्षा, अनुसन्धान, व्यापार, कृषि, स्वास्थ्य र सार्वजनिक सेवामा नयाँ सम्भावना सिर्जना गरेको छ। तर प्रविधिको विस्तारसँगै गलत सूचना, भ्रामक सामग्री, साइबर अपराध, व्यक्तिगत गोपनीयताको उल्लङ्घन र डिजिटल विभाजनका समस्या पनि बढेका छन्।
यस परिस्थितिमा सूचना साक्षरता अपरिहार्य बनेको छ। नागरिकले कुनै समाचार वा जानकारी प्राप्त गर्दा त्यसको स्रोत, मिति, प्रमाण र विश्वसनीयता जाँच्न सक्नुपर्छ। सामाजिक सञ्जालमा आएको सामग्रीलाई पुष्टि नगरी साझा गर्ने बानी त्याग्नुपर्छ।
सरकारले डिजिटल पूर्वाधार र सूचना सुरक्षामा लगानी गर्नुपर्छ। शैक्षिक संस्थाले आलोचनात्मक सोच र डिजिटल साक्षरतामा जोड दिनुपर्छ। सञ्चारमाध्यमले तथ्य जाँचलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। प्रविधि विकास गर्ने संस्थाले पनि मानव अधिकार, गोपनीयता र सामाजिक उत्तरदायित्वलाई सम्मान गर्नुपर्छ। सूचना तब मात्र विकासको वास्तविक शक्ति बन्छ, जब त्यो सत्य, विश्वसनीय, समयसापेक्ष र सबै नागरिकका लागि पहुँचयोग्य हुन्छ।
दिगो विकास भनेको वर्तमान पुस्ताका आवश्यकता पूरा गर्दा भावी पुस्ताको आवश्यकता पूरा गर्ने क्षमतामा असर नपार्ने विकास हो। यसका लागि आर्थिक समृद्धि, सामाजिक न्याय र वातावरणीय सन्तुलनबीच सामञ्जस्य आवश्यक हुन्छ।
विकासको लाभ केही सीमित व्यक्ति वा समुदायमा मात्र केन्द्रित हुनु हुँदैन। महिला, बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक, अपाङ्गता भएका व्यक्ति, गरिब तथा सीमान्तकृत समुदायले पनि समान अवसर र सम्मान पाउनुपर्छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघको दिगो विकास एजेन्डाले कुनै पनि व्यक्ति वा समुदायलाई विकासको प्रक्रियाबाट पछाडि नछोड्ने मान्यतालाई महत्त्व दिएको छ। यसलाई व्यवहारमा उतार्न अन्तर्राष्ट्रिय संस्था र सरकारसँगै स्थानीय तह, निजी क्षेत्र, सञ्चारमाध्यम, शैक्षिक संस्था तथा आम नागरिकको सक्रिय सहभागिता आवश्यक हुन्छ। नेपालजस्ता प्राकृतिक, सांस्कृतिक र मानवीय विविधताले सम्पन्न राष्ट्रले आफ्ना स्थानीय स्रोत, मौलिक ज्ञान, युवा जनशक्ति र उद्यमशील क्षमताको सदुपयोग गर्दै वातावरणमैत्री तथा समावेशी विकासलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघ दिवस र विश्व विकास सूचना दिवसको अवसरमा केवल औपचारिक कार्यक्रम गर्नु पर्याप्त हुँदैन। यी दिवसले उठाएका विषयलाई नीति, योजना र दैनिक व्यवहारमा उतार्नु आवश्यक छ।
यसका लागि विश्व समुदायले युद्ध र हिंसाको सट्टा संवाद तथा कूटनीतिलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। राष्ट्रहरूले अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र मानव अधिकारको सम्मान गर्नुपर्छ। सरकारले शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र सूचना पहुँचमा समान अवसर सुनिश्चित गर्नुपर्छ। सञ्चारमाध्यमले सत्य र तथ्यको पक्षमा उभिनुपर्छ। नागरिकले पनि आफ्नो अधिकारसँगै कर्तव्यप्रति जिम्मेवार बन्नुपर्छ।
त्यसैगरी, अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग केवल आर्थिक सहायता वितरणमा सीमित हुनु हुँदैन। ज्ञान, प्रविधि, सीप, अनुसन्धान र सफल अभ्यासको आदानप्रदानमार्फत राष्ट्रहरूको क्षमता अभिवृद्धि गरिनुपर्छ। विकसित र विकासशील राष्ट्रबीचको सहकार्य न्यायपूर्ण, पारस्परिक सम्मानमा आधारित र परिणाममुखी हुनुपर्छ।
सूचना र सञ्चार प्रविधिहरूले विकासको चुनौतीहरू, विशेषगरी विश्वव्यापीकरणको सन्दर्भमा नयाँ समाधान प्रदान गर्न सम्भव छ र आर्थिक वृद्धि, प्रतिस्पर्धा, सूचना र ज्ञानको पहुँच, गरीबी उन्मूलन र सामाजिक समावेशलाई प्रोत्साहन दिन सक्छ। सन् १९७२ मा संयुक्त राष्ट्र संघको साधारण सभाले विश्व विकास सूचना दिवस स्थापना गरेको हो र विश्व विकासको समस्या र तिनीहरूलाई समाधान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगलाई बलियो बनाउने संकल्प लिएको हो। त्यस एता हरेक वर्षको २४ अक्टोबरको दिनमा विश्वभरि “विश्व विकास सूचना दिवस” मनाइन्छ।
राष्ट्र संघको विधानसभाले बताएको छ कि सूचनाको प्रसार र गतिशीलताले खासगरी युवा मान्छेमा रहने विकासको समस्याहरुको बारेमा अधिक जागरूकताको नेतृत्व गर्नेछ, यसले विकासको लागि अन्तर्राष्ट्रीय सहयोगको क्षेत्रमा प्रयासको बढावा दिन्छ।विधानसभाले विकासको केन्द्रीय भूमिका बलियो बनाउन यस दिनलाई संयुक्त राष्ट्र दिवसको दिनमै मनाउदै आएको हो।
संयुक्त राष्ट्रसंघ दिवस र विश्व विकास सूचना दिवसले मानव समुदायलाई एउटा गम्भीर सन्देश दिन्छन्—विश्वको भविष्य कुनै एक राष्ट्र, शक्ति वा समुदायको प्रयासले मात्र सुरक्षित र समुन्नत हुन सक्दैन। त्यसका लागि साझा दृष्टिकोण, जिम्मेवार नेतृत्व, विश्वसनीय सूचना र सामूहिक प्रयत्न आवश्यक हुन्छ। संयुक्त राष्ट्रसंघ दिवसले शान्ति, सहअस्तित्व र अन्तर्राष्ट्रिय एकताको महत्त्व सम्झाउँछ। विश्व विकास सूचना दिवसले ज्ञान, सूचना र जनचेतनालाई विकासको आधारका रूपमा स्थापित गर्छ। यी दुवैको मूल भावना मानव मर्यादा, न्याय, समान अवसर र समृद्ध भविष्यसँग जोडिएको छ।
नेपालले पनि यी आदर्शलाई आत्मसात् गर्दै सुशासन, गुणस्तरीय शिक्षा, वैज्ञानिक चेतना, जिम्मेवार पत्रकारिता, प्रविधिमा समान पहुँच र नागरिक सहभागितामार्फत समुन्नत राष्ट्र निर्माणको यात्रालाई तीव्र बनाउनुपर्छ।
विश्वमा शान्ति स्थापना गर्नु, विकासका अवसर सबैसम्म पुर्‍याउनु र सत्य सूचनाको संरक्षण गर्नु सरकारको मात्र दायित्व होइन; यो प्रत्येक नागरिकको साझा जिम्मेवारी हो।
सत्य सूचनालाई ज्ञानमा, ज्ञानलाई कर्ममा, सहकार्यलाई उपलब्धिमा र विकासलाई मानव कल्याणमा रूपान्तरण गर्ने सङ्कल्प गरौँ। शान्तिपूर्ण, न्यायपूर्ण र समृद्ध विश्व निर्माणका लागि हातेमालो गरौँ। विश्व शान्तिको आधार सहकार्य हो, विकासको आधार सही सूचना हो र समुन्नत भविष्यको आधार जिम्मेवार मानवता हो।
(लेखिका निशा पाण्डे राष्ट्र संरक्षण साप्ताहिककी कार्यकारी सम्पादक हुनुहुन्छ)